Cù lao Giêng - Dấu chân người mở cõi bên dòng sông Tiền

Cù lao Giêng sông Tiền thuộc huyện Chợ Mới, tỉnh An Giang. Từng được gọi rất nhiều tên: cù lao Đầu Nước, Dinh Châu, hay Diên, Riêng, Den, Ven… Người Khmer gọi Koh Teng. Với người dân ngày nay gọi là cù lao Giêng, theo các nhà nghiên cứu VN hiện nay diễn giải là chữ “Doanh” (hay “Dinh”, là nơi đóng quân) đọc trại mà ra.

Lịch sử hình thành

Vào cuối thế kỷ XVII, khi chúa Nguyễn mở rộng bờ cõi về phương Nam. Di dân từ miền Trung đã xuôi ghe theo các cửa biển để tìm vùng đất mới để sinh sống.

Khoảng năm 1700, Nguyễn Hữu Cảnh được cử vào xứ Nam kinh lược và cai quản vùng đất Gia Định. Trong giai đoạn này, làn sóng người di cư từ miền ngoài vô khai phá vùng hạ lưu sông Tiền ngày càng nhiều hơn.

Những chiếc ghe của di dân đầu tiên ghé vô cù lao Giêng, cảnh rừng rậm trải dài hai bên bờ sông lau sậy mọc cao khỏi đầu hiện ra trước mắt họ. Cá tôm dưới sông nhiều vô số kể, trên bờ thì những bãi phù sa màu mỡ được sông Tiền bồi đắp hàng năm. Cũng chính vì điều này mà người di dân quyết định dừng lại nơi đây để làm chốn nương nhờ.

Người dân bắt đầu chặt cây mở đường, dựng nhà, đánh bắt cá tôm, họ chở tôm, cá, lúa gạo trên bè bằng tre di chuyển mua bán những thứ mình đánh bắt được khắp các vùng lân cận.

Di sản hiện tại

Sau hơn ba thế kỷ, vùng đất cù lao Giêng đã thay đổi từ rừng rậm qua những mảnh vườn tươi tốt xanh mướt, những xóm làng đông đục người dân. Nhưng những di sản của mãnh đất này vẫn còn tồn tại cho đến ngày nay.

Trải qua nhiều thế hệ, nơi đây không chỉ là vùng đất xanh cây trái trù phú mà còn có những di sản văn hóa mang tính lịch sử như “Phủ thờ Nguyễn Tộc và khu mộ 3 Quan Thượng Đẳng”, “Nhà thờ cù lao Giêng: nhà thờ được xây dựng năm đầu thế kỷ 19, nhưng mãi đến tận 10 năm sau nhà thờ mới hoàn thành.” Thành Hoa tự (đạo nằm) do hòa thượng Tịnh Nghiêm xây dựng vào năm 1953, là một tu sĩ Phật Giáo nhưng lại có cách tu rất lạ là “nằm”.

Qua hơn 300 năm kể từ ngày di dân đầu tiên đặt chân đến nơi đây, cù lao Giêng vẫn còn giữ được nét bình dị của miền quê sông nước. Những hàng cây xanh ngát những công trình cổ lâu năm vẫn còn đó như là chứng nhân cho một thời khai phá bờ cõi phương Nam